Skip to main content

Apiarium

Sezione: 39


Biblioteca Lancisiana - ROMA
Biblioteca Marucelliana - Firenze
University of Oklahoma Library - Oklahoma City
Biblioteca Apostolica Vaticana - Città del Vaticano
Biblioteca dell'Accademia Nazionale dei Lincei e Corsiniana Ms. Archivio Linceo 5 - Roma
Biblioteca dell'Accademia Nazionale dei Lincei e Corsiniana Ms. Archivio Linceo 4 - Roma
Biblioteca dell'Accademia Nazionale dei Lincei e Corsiniana Ms. Archivio Linceo 4 - Roma

Aculeum si irritaveris, fuge. Molestus scilicet Improbus, Iniustus: Absis, vel ipsa nomine monebit Apis. Mellis dulcedinem recte si exceperis, probus expecta. Apsis, te ad nectarea admittet recipietque Promptuaria, quae ampliora Gnavis virtutis laboribus, constructa. Aequa ratio: aequa sive praemii, sive paenae dispensatio.120

Note

120. Cfr. Columella, De re rust. IX, 14, 3. Torna qui il tema dell'aculeo morale delle api che anche il Tasso aveva evocato nella Quinta Giornata de Il mondo creato (cfr. T. Tasso, Il mondo creato, edizione critica con introduzione e note di G. Petrocchi, Le Monnier, Firenze 1951, pp. 186-187). A sua volta, l'Aldrovandi, facendo riferimento anche allo sciame spirituale delle api e riferendosi a quanto si trovava detto in alcune pagine di San Basilio e Giovanni Crisostomo, aveva scritto:«Vide ergo quomodo expurgat et emundat cor nostrum. D. etiam Basilus ab eadem apum munditia morale captans. Sicut, inquit, fumus fugat apes et columbas expellit foetor, ita et custodem vitae nostrae angelum a nobis exigit lachrymosum et foetidum peccatum. Rursus D. Chrysostomus docens, quod infestantem, magnanimiter ferre propter Deum, maius sit, quam benefacere, non oportet, inquit, mortuum ulcisci, sed orare pro eo, ut eruatur a morte. Nonne vides apem, quemadmodum immoritur aculeo? Per illud nos animal docet Deus, ne proximos afficiamus tristitia, ipsi namque prius mortem excipimus. Et illos quidem forte paululum laedimus, nos autem non amplius vivemus, quemadmodum nec illud animal. Et si laudat illud scriptura, quod operarium sit asserens, cuius opes reges et privati ad sanitatem offerunt : nihil tamen ipsi prodest ne moriatur, sed omnino moriatur est opus.», De animalibus insectis libri septem, cum singulorum iconibus ad vivum expressis. Autore Ulysse Aldrovando [...], op. cit., p. 100.

 

Se avrai provocato il pungiglione, fuggi. Se sei molesto, improbo e ingiusto, sta' lontano o l'ape stessa ti ammonirà con il suo nome. Se vorrai ricevere convenientemente la dolcezza del miele, attendi da persona onesta. Per l'arco entrerai e sarai ricevuto nelle dispense del nettare che più ampie sono state costruite dalle diligenti fatiche della virtù: calcolo equo ed equa distribuzione sia del premio sia della pena.