Apiarium
Sezione: 45
Mellifices Apes130
Civiles
Solitariae
Urbanae
Sylvestres
Domesticae Admoenianae
Campestres Navigantes,
Aquaticae seu Amphibiae
Errantes, natantes, volantes.
Domicilio exceptae
Vagae
Mansuetae, mitiores, Cicures, ut Aethiop. Halizon.
Bellicosae Acriores
Ingeniosae dociles magis
minus
Asperiores Liberiores
Hilariores
Mellifices utiles magis
minus
Inutiles ad mellificia
Colligentes
Subripientes
Cerilegae
Non cerilegae
Laboribus addictae diversis
Non addictae
Favifices
Non favifices, ut Halizonicae Hircanae et in Cumana forte et Ponticae et supra Amissum.
Cellas hexagonas, rotundas, varias constituentes.
Favos planis stratis triplicibus multiplicibus
Laeves
Cancellatos
glomeratione in orbem aut huiusmodi figuras
Favos cereos
Foliaceos, aut e paleis, tenuioribus tunicis
E luto rudes, crassos
Mellificantes in Alveis
in Arboribus
Petris, Saxis excavatis
Ripis
In subterraneis
suspendentes ramis
Liberius passim in arboribus variisque locis.
Diverse: ut in terra, et Alveis
Aculeo armatae
Inermes
Maiori longiori
Minori breviori
Pernicioso praeditae aculeo
Mitiori
Innoxio
Foecundae magis
minus
simplici multiplici prole
Steriles
Imbecilliores
Robustiores
Pertundentes
Excavantes ligna
Findentes
Regia specie
Vulgari specie
Propria specie decorae
Similes Vespis
Formicis
Culicibus
Muscis
Hirsutae
Glabrae
Breviores
Rotundiores
Latiores
Longiores
Albae Nigrae
Virides Fulvae, fuscae
Luteae Pallescentes
Aureae Citrinae
Rubentes Furvae
Maculosae Variae
Maiores
Minores
Minimae
Diversarum regionum
Aequalia, inaequalia
Acida, amara, acriuscula
medicata varia mella congerentes
solida, crassa,
Fluida, tenuia, arenosa.
Flava alba ruffa
Puriorem heterogeneam magis
Furfurosam
Glutinosam
Resinosam
Gummosam
Sicciorem: Pinguiorem
Densam, lentam, magis minusque Ceram adferentes
Odoratam magis, ut Cypriam e Ladano
Galbaneam: Absinthitem: Cicutaceam:
varie medicatam amaram
Ochream, Candidam: ut Moscoviticam, Punicam
Rubicundam
Nigram
Rex
Cohors Regia
Duces
Operae variae
Fuci in unoquoque familiari coetu.
Servi Subripientes
Degeneres
Note
130. L'intero schema che segue 'fotografa' l'articolata situazione descrittiva contenuta in tutto il corpo centrale dell'opera, quello al quale propriamente Cesi si riferisce all'interno delle sue carte preparatorie con il termine Apiarium. Questo stesso schema viene offerto dal Princeps ai suoi lettori per fornire un pronto strumento di visualizzazione della lunga catena di generi e di specie nella quale si trova disposta la grande famiglia degli insetti produttori di miele. In esso si fa ricorso all'uso ripetuto delle parentesi graffe, grazie al quale diviene possibile la resa, all'interno di un unico insieme visivo, della ramificata classificazione distesamente riportata nell'Apiarium. Esso, altresì, appare in questo modo più facilmente memorizzabile, oltre che agilmente riproducubile.
API PRODUTTRICI DI MIELE
CIVILI
SOLITARIE
URBANE
SILVESTRI
DOMESTICHE PRESSO LE MURA
CAMPESTRI NAVIGANTI
ACQUATICHE O ANFIBIE
ERRANTI, NUOTANTI, VOLANTI
SENZA SEDE
VAGANTI
MANSUETE, PIU' MITI, DOMESTICHE COME LE ALIZONICHE DELL'ETIOPIA
BELLICOSE, PIU' AGGRESSIVE
PIU' O MENO INGEGNOSE E DOCILI
PIU' ASPRE, PIU' LIBERE, PIU' LIETE
PIU' O MENO UTILI PER LA PRODUZIONE DI MIELE
CHE RACCOLGONO
CHE STRAPPANO
RACCOGLITRICI DI CERA
NON RACCOGLITRICI DI CERA
ASSEGNATE A DIVERSE FATICHE
NON ASSEGNATE
COSTRUTTRICI DI FAVI
NON COSTRUTTRICI DI FAVI, COME LE ALIZONICHE, LE IRCANE E FORSE, NELLA REGIONE CUMANA, LE PONTICHE E SOPRA AMISSO
COSTITUENTI CELLE ESAGONALI, ROTONDE, VARIE
FAVI A TRE O PIU' STRATI PIANI
LISCI
GRIGLIATI PER AGGLOMERAMENTO A MATASSA O ANALOGA FIGURA
FAVI DI CERA
FAVI FATTI CON LE FOGLIE O CON LA PAGLIA, CON RIVESTIMENTI
ROZZI, FATTI DI FANGO, GRASSI
PRODUTTRICI DI MIELE NEGLI ALVEI SCAVATI
NEGLI ALBERI, NELLE ROCCE, NEI SASSI NELLE RIVE
NEI SOTTERRANEI
SOSPENDENDOLI SUI RAMI
PIU' LIBERAMENTE QUA E LA' NEGLI ALBERI E IN VARII LUOGHI
DIVERSAMENTE: COSI' IN TERRA E NEGLI ALVEI
ARMATE DI PUNGIGLIONE
NON ARMATE
FORNITE DI UN PUNGIGLIONE MAGGIORE, PIU' LUNGO, MINORE, PIU' PICCOLO, PIU' BLANDO, INNOCUO
PIU' O MENO FECONDE
CON PROLE SEMPLICE O MOLTEPLICE
STERILI
PIU' DEBOLI
PIU' FORTI
CHE FORANO, SCAVANO, FENDONO LEGNI
DI SPECIE REGALE
DI SPECIE COMUNE
BELLE PER IL PROPRIO ASPETTO
SIMILI ALLE VESPE, ALLE FORMICHE, ALLE ZANZARE, ALLE MOSCHE
IRSUTE
PRIVE DI PELO
PIU' PICCOLE
PIU' ROTONDE
PIU' AMPIE
PIU' LUNGHE
BIANCHE
VERDI
GIALLE
AUREE
ROSSE
MACCHIATE
NERE
FULVE, FOSCHE
PALLIDE
GIALLE CITRINE
SCURE
VARIE
MAGGIORI
MINORI
MINIME
DI DIVERSE REGIONI
CHE RACCOLGONO MIELI UGUALI, DISEGUALI, ACIDI, AMARI, UN PO' ACRI, MEDICATI, VARII, SOLIDI, GRASSI, FLUIDI, TENUI, ARENOSI, BIONDI, BIANCHI, ROSSI
CHE RECANO UNA CERA PIU' PURA, PIU' ETEROGENEA, RICCA DI CRUSCA, GLUTINOSA, RESINOSA, GOMMOSA, PIU' SECCA, PIU' PINGUE, PIU' O MENO DENSA E LENTA, PIU' ODOROSA COME LA CIPRIA DAL LADANO, DAL GALBANO, DALL'ASSENZIO, DALLA CICUTA
VARIAMENTE MEDICATA, AMARA, COLOR OCRA, CANDIDA COME LA MOSCOVITICA E LA PUNICA, ROSSEGGIANTE, NERA
IN TUTTI I GRUPPI FAMILIARI UN RE, UNA COORTE, CONDOTTIERI, VARIE OPERAIE, SERVI, FUCHI CHE RUBANO, DEGENERI