Skip to main content

Apiarium

Sezione: 45


Biblioteca Lancisiana - ROMA
Biblioteca Marucelliana - Firenze
University of Oklahoma Library - Oklahoma City
Biblioteca Apostolica Vaticana - Città del Vaticano
Biblioteca dell'Accademia Nazionale dei Lincei e Corsiniana Ms. Archivio Linceo 5 - Roma
Biblioteca dell'Accademia Nazionale dei Lincei e Corsiniana Ms. Archivio Linceo 4 - Roma

Mellifices Apes130

Civiles

Solitariae

Urbanae

Sylvestres

Domesticae Admoenianae

Campestres Navigantes,

Aquaticae seu Amphibiae

Errantes, natantes, volantes.

Domicilio exceptae

Vagae

Mansuetae, mitiores, Cicures, ut Aethiop. Halizon.

Bellicosae Acriores

Ingeniosae dociles magis

minus

Asperiores Liberiores

Hilariores

Mellifices utiles magis

minus

Inutiles ad mellificia

Colligentes

Subripientes

Cerilegae

Non cerilegae

Laboribus addictae diversis

Non addictae

Favifices

Non favifices, ut Halizonicae Hircanae et in Cumana forte et Ponticae et supra Amissum.

Cellas hexagonas, rotundas, varias constituentes.

Favos planis stratis triplicibus multiplicibus

Laeves

Cancellatos

glomeratione in orbem aut huiusmodi figuras

Favos cereos

Foliaceos, aut e paleis, tenuioribus tunicis

E luto rudes, crassos

Mellificantes in Alveis

in Arboribus

Petris, Saxis excavatis

Ripis

In subterraneis

suspendentes ramis

Liberius passim in arboribus variisque locis.

Diverse: ut in terra, et Alveis

Aculeo armatae

Inermes

Maiori longiori

Minori breviori

Pernicioso praeditae aculeo

Mitiori

Innoxio

Foecundae magis

minus

simplici multiplici prole

Steriles

Imbecilliores

Robustiores

Pertundentes

Excavantes ligna

Findentes

Regia specie

Vulgari specie

Propria specie decorae

Similes Vespis

Formicis

Culicibus

Muscis

Hirsutae

Glabrae

Breviores

Rotundiores

Latiores

Longiores

Albae Nigrae

Virides Fulvae, fuscae

Luteae Pallescentes

Aureae Citrinae

Rubentes Furvae

Maculosae Variae

Maiores

Minores

Minimae

Diversarum regionum

Aequalia, inaequalia

Acida, amara, acriuscula

medicata varia mella congerentes

solida, crassa,

Fluida, tenuia, arenosa.

Flava alba ruffa

Puriorem heterogeneam magis

Furfurosam

Glutinosam

Resinosam

Gummosam

Sicciorem: Pinguiorem

Densam, lentam, magis minusque Ceram adferentes

Odoratam magis, ut Cypriam e Ladano

Galbaneam: Absinthitem: Cicutaceam:

varie medicatam amaram

Ochream, Candidam: ut Moscoviticam, Punicam

Rubicundam

Nigram

Rex

Cohors Regia

Duces

Operae variae

Fuci in unoquoque familiari coetu.

Servi Subripientes

Degeneres

Note

130. L'intero schema che segue 'fotografa' l'articolata situazione descrittiva contenuta in tutto il corpo centrale dell'opera, quello al quale propriamente Cesi si riferisce all'interno delle sue carte preparatorie con il termine Apiarium. Questo stesso schema viene offerto dal Princeps ai suoi lettori per fornire un pronto strumento di visualizzazione della lunga catena di generi e di specie nella quale si trova disposta la grande famiglia degli insetti produttori di miele. In esso si fa ricorso all'uso ripetuto delle parentesi graffe, grazie al quale diviene possibile la resa, all'interno di un unico insieme visivo, della ramificata classificazione distesamente riportata nell'Apiarium. Esso, altresì, appare in questo modo più facilmente memorizzabile, oltre che agilmente riproducubile.

 

API PRODUTTRICI DI MIELE

CIVILI

SOLITARIE

URBANE

SILVESTRI

DOMESTICHE PRESSO LE MURA

CAMPESTRI NAVIGANTI

ACQUATICHE O ANFIBIE

ERRANTI, NUOTANTI, VOLANTI

SENZA SEDE

VAGANTI

MANSUETE, PIU' MITI, DOMESTICHE COME LE ALIZONICHE DELL'ETIOPIA

BELLICOSE, PIU' AGGRESSIVE

PIU' O MENO INGEGNOSE E DOCILI

PIU' ASPRE, PIU' LIBERE, PIU' LIETE

PIU' O MENO UTILI PER LA PRODUZIONE DI MIELE

CHE RACCOLGONO

CHE STRAPPANO

RACCOGLITRICI DI CERA

NON RACCOGLITRICI DI CERA

ASSEGNATE A DIVERSE FATICHE

NON ASSEGNATE

COSTRUTTRICI DI FAVI

NON COSTRUTTRICI DI FAVI, COME LE ALIZONICHE, LE IRCANE E FORSE, NELLA REGIONE CUMANA, LE PONTICHE E SOPRA AMISSO

COSTITUENTI CELLE ESAGONALI, ROTONDE, VARIE

FAVI A TRE O PIU' STRATI PIANI

LISCI

GRIGLIATI PER AGGLOMERAMENTO A MATASSA O ANALOGA FIGURA

FAVI DI CERA

FAVI FATTI CON LE FOGLIE O CON LA PAGLIA, CON RIVESTIMENTI

ROZZI, FATTI DI FANGO, GRASSI

PRODUTTRICI DI MIELE NEGLI ALVEI SCAVATI

NEGLI ALBERI, NELLE ROCCE, NEI SASSI NELLE RIVE

NEI SOTTERRANEI

SOSPENDENDOLI SUI RAMI

PIU' LIBERAMENTE QUA E LA' NEGLI ALBERI E IN VARII LUOGHI

DIVERSAMENTE: COSI' IN TERRA E NEGLI ALVEI

ARMATE DI PUNGIGLIONE

NON ARMATE

FORNITE DI UN PUNGIGLIONE MAGGIORE, PIU' LUNGO, MINORE, PIU' PICCOLO, PIU' BLANDO, INNOCUO

PIU' O MENO FECONDE

CON PROLE SEMPLICE O MOLTEPLICE

STERILI

PIU' DEBOLI

PIU' FORTI

CHE FORANO, SCAVANO, FENDONO LEGNI

DI SPECIE REGALE

DI SPECIE COMUNE

BELLE PER IL PROPRIO ASPETTO

SIMILI ALLE VESPE, ALLE FORMICHE, ALLE ZANZARE, ALLE MOSCHE

IRSUTE

PRIVE DI PELO

PIU' PICCOLE

PIU' ROTONDE

PIU' AMPIE

PIU' LUNGHE

BIANCHE

VERDI

GIALLE

AUREE

ROSSE

MACCHIATE

NERE

FULVE, FOSCHE

PALLIDE

GIALLE CITRINE

SCURE

VARIE

MAGGIORI

MINORI

MINIME

DI DIVERSE REGIONI

CHE RACCOLGONO MIELI UGUALI, DISEGUALI, ACIDI, AMARI, UN PO' ACRI, MEDICATI, VARII, SOLIDI, GRASSI, FLUIDI, TENUI, ARENOSI, BIONDI, BIANCHI, ROSSI

CHE RECANO UNA CERA PIU' PURA, PIU' ETEROGENEA, RICCA DI CRUSCA, GLUTINOSA, RESINOSA, GOMMOSA, PIU' SECCA, PIU' PINGUE, PIU' O MENO DENSA E LENTA, PIU' ODOROSA COME LA CIPRIA DAL LADANO, DAL GALBANO, DALL'ASSENZIO, DALLA CICUTA

VARIAMENTE MEDICATA, AMARA, COLOR OCRA, CANDIDA COME LA MOSCOVITICA E LA PUNICA, ROSSEGGIANTE, NERA

IN TUTTI I GRUPPI FAMILIARI UN RE, UNA COORTE, CONDOTTIERI, VARIE OPERAIE, SERVI, FUCHI CHE RUBANO, DEGENERI