Sclerum, sive chlorum recensent nonnulli, contubernalem ex Aristotele et Plinio [malo enim ita a duritia cum Dalechampio, vel colore cum Scaligero legere, quam, quod plures faciunt, dignioribus nominibus hoc in abortivo, abuti] Vermiculum infestum Apibus Aranei specie, pyraustam aequivoce etiam dictum. Hi Apum abortum cum Plinio faciunt. Alii Animalculum ex favis putribus educunt. Facile quis hoc existimans ex corrupta potius Apum genitura; incubationis defectu, aut ipsius miscellae, vel extranea aliqua iniuria; rem composuerit; et propius forsan attigerit.163
163. In polemica con Cardano (cfr. Hieronymi Cardani medici Mediolanensis De subtilitate libri XXI, nella citata edizione di Parigi del 1551, p. 189), Scaligero afferma proprio:«Pyraustae historiam aut inepte cum vermibus nimium coniungebas. Ratio namque par et summi frigoris et summi caloris ad geenrationem. Recte putas, ex recrementis illa orta animalia caeterum cum ignis, ut Aristotelici volunt, non putrescat: vides ab igni, tanquam a forma in materia propria, non autem, sicut ais tu, e putredine generari. Omnino enim in fornaces illas igni extraneo advenire vel humidum, vel calorem, quo putrescat, intelligere nequeo. Ne id quidem recte. Alibi genitas pyraustas, ibi vitam ducere excessum haud toleraturas, nisi in excessu natae essent.», in Julii Caesaris Scaligeri Exoticarum Exercitationum libri XV de subtilitate ad Hieronymum Cardanum [...], op. cit., p. 629. Questo dibattito era stato sintetizzato nei termini in cui lo raccoglie Cesi da Aldrovandi. Cfr. De animalibus insectis libri septem, cum singulorum iconibus ad vivum expressis. Autore Ulysse Aldrovando [...], op. cit., pp. 57-58 e 65.
